Ondokuz Mayıs Üniversitesi

Toplumsal Cinsiyet ve Fırsat Eşitliğini Destekleme Eylem Planı

2026 – 2030

Birleşmiş Milletler Genel Kurulu, 10 Aralık 1948'de İnsan Hakları Evrensel Beyannamesi'ni kabul etmiştir. Bu beyannamede, herkesin din, dil, ırk, renk, cinsiyet, siyasal görüş veya ulusal köken ayrımı yapılmaksızın insan hak ve özgürlüklerinin tümüne sahip olduğu belirtilmiştir. 1979 yılında ise Birleşmiş Milletler tarafından Kadınlara Karşı Her Türlü Ayrımcılığın Önlenmesi Sözleşmesi (CEDAW) kabul edilmiştir. Bu sözleşmede, insan hakları belgeleri ve uluslararası hukukta kadınların sorunlarının yeterince yansıtılmadığı vurgulanmış; böylece "kadınların insan hakları" kavramı uluslararası hukuk metinlerinde daha fazla yer almaya başlamıştır.

Türkiye, toplumsal cinsiyet eşitliğinin Sürdürülebilir Kalkınma Amaçları (SKA 5) içindeki önemli yerini dikkate alarak, bu amaçların ulusal düzeyde takibini kolaylaştırmak için 2022 yılında T.C. Cumhurbaşkanlığına bağlı Ulusal Sürdürülebilir Kalkınma Koordinasyon Kurulu'nu oluşturmuştur. Ulusal düzeyde kadın-erkek eşitliğine verilen önem, yükseköğretim kurumlarının da benzer politikalar geliştirmesini gerekli kılmış ve bu durum üniversiteler açısından önemli bir sorumluluk alanı ortaya çıkarmıştır. Yükseköğretimde kadın-erkek eşitliğine duyarlı bir yaklaşımın kurumsal kimliğin bir parçası haline getirilmesi sürdürülebilir kalkınma amaçlarının uygulanabilmesi açısından önemlidir.

"Toplumsal cinsiyet"; kadınlara ve erkeklere toplum tarafından atfedilen roller, sorumluluklar, davranışlar, yargılar ve özellikler olarak tanımlanabilir. Bu belge, toplumsal cinsiyet eşitsizliğini; bireylerin cinsiyetlerine bağlı olarak kamusal ve özel alanlarda kaynaklara erişimde yaşanan ve çoğunlukla kadınları dezavantajlı konuma getiren bir sorun olarak kabul eder.

Ondokuz Mayıs Üniversitesi, kurumsal görev ve sorumluluklarını en iyi şekilde yerine getirmek amacıyla toplumsal cinsiyet ve fırsat eşitliğini destekleyen bir Eylem Planı oluşturma çalışmalarına başlamıştır. Bu eylem planıyla, kadın-erkek eşitliği konusunda farkındalık oluşturulması ve kurumsal süreçlerde cinsiyetler arası fırsat eşitliğini sağlayacak önlemlerin alınması hedeflenmektedir. OMÜ, daha kurumsal bir yaklaşım benimsemek ve üniversite düzeyinde kapsamlı bir politika oluşturmak amacıyla, 2026-2030 yılları arasında uygulanmak üzere bu eylem planını geliştirmiştir. Üniversitemizde idari personelin %49,49'u, akademik personelin ise %45,21'i kadınlardan oluşmaktadır. Üniversitemizde eğitim gören öğrencilerin %53,33'ü kadın öğrencilerdir.

Temel Amaçlar

1Üniversitemizde akademik ve idari personel ile öğrenciler arasında toplumsal cinsiyet ve fırsat eşitliği konusunda farkındalık yaratmak; bu alanda kurumsal kültürü oluşturmak.
2Sosyal seçmeli ders havuzuna "Toplumsal Cinsiyet ve Fırsat Eşitliği" dersinin yetkili kurulların kararı doğrultusunda eklenmesini sağlamak.
3Üst ve orta yönetim kademelerinde cinsiyet eşitliğini artırmak.
4Üniversitede kadın akademisyenlerin akademik konumlarını güçlendirmek; atama ve yükseltme süreçlerinde cinsiyet eşitliği ilkesini uygulamak.
5Kampüs içinde güvenli yaşamın sağlanması için gereksinimleri tespit etmek ve gerekli düzenlemeleri yapmak.
6Toplumsal cinsiyet ve fırsat eşitliğine yönelik çalışmaları yürütmek, izlemek ve değerlendirmek.

Amaç 1

Üniversitemizde akademik, idari personel ve öğrenciler arasında toplumsal cinsiyet ve fırsat eşitliği hakkında farkındalığı artırma, kültür ve organizasyonel yapı oluşturma

Hedef	Uygulamalar	Sorumlu Birim / Birimler	İzleme Süreçleri ve Yöntemleri
1.1. Üniversitemiz Toplumsal Katkı Koordinatörlüğü bünyesinde Toplumsal Cinsiyet ve Fırsat Eşitliği Komisyonu Kurulması	Kurulacak olan Toplumsal Cinsiyet ve Fırsat Eşitliği Komisyonu'nun, üniversite bünyesinde belirli aralıklarla izleme raporları hazırlaması, değerlendirmesi ve bu raporları üniversitenin iç ve dış paydaşlarıyla paylaşması İdari ve akademik personel arasında toplumsal cinsiyet ve fırsat eşitliği konusunda farkındalık oluşturmak için seminerler, etkinlikler ve atölye çalışmaları düzenlenmesi; üniversite genelinde toplumsal cinsiyet eşitliği faaliyetleri için veri tabanının geliştirilmesi Toplumsal cinsiyet ve fırsat eşitliğine ilişkin üniversite düzeyindeki faaliyetlerin izlenmesi	Toplumsal Katkı Koordinatörlüğü İlgili akademik ve idari personel Personel Daire Başkanlığı	Komisyon faaliyetlerinin Toplumsal Katkı Koordinatörlüğü tarafından onaylanması Sunulan seminer ve atölye çalışmalarının sayısı ile fakülte ve idari personel arasındaki katılım oranı Atölye çalışmaları ve seminerlere katılan öğrenci sayısı Toplumsal Cinsiyet ve Fırsat Eşitliği Komisyonu yıllık raporu
1.2. Toplumsal cinsiyet ve fırsat eşitliği (kadın/erkek dengesi) temelindeki ihtiyaçları ve sorunları belirlemeye yönelik araştırmaların yapılması	Odak grup çalışmaları Anket çalışmaları	Toplumsal Katkı Koordinatörlüğü Kadın ve Aile Çalışmaları Uygulama ve Araştırma Merkezi	Periyodik çalışmalarla ihtiyaç ve sorunların tespit edilmesi (yılda bir)
1.3. Üniversite öğrencileri ve çalışanlarına özel olarak tasarlanmış, toplumsal cinsiyet ve fırsat eşitliği alanında farkındalığı arttırmaya yönelik atölye çalışmaları, seminerler, çevrimiçi ve yüz yüze eğitimler düzenlemek	Akademik personel için: Toplumsal cinsiyet ve fırsat eşitliğine giriş ve toplumsal cinsiyet ve fırsat eşitliğine duyarlı ders tasarımı İdari personel ve yöneticiler için: Toplumsal cinsiyet eşitliğine duyarlı bir çalışma ortamı nasıl yaratılır? Toplumsal cinsiyete dayalı şiddet biçimleri nedir? Öğrenciler için: Şiddetsiz kampüs, dilde eşitsizlik ve toplumsal cinsiyete dayalı şiddet biçimleri nedir?	OMÜ Sürekli Eğitim Merkezi Konu ile ilgili ve uzman akademik personel	Eğitim, seminer ve atölye çalışmalarının çıktıları ve geri dönüşleri
1.4. Doğum sonrası kadın akademik ve idari personelin işe uyum sürecinin kolaylaştırılması	Ebeveyn izninden sonra kadınlar için akademik ve idari işlerde iş yükünü azaltacak mekanizmaların kurulması Akademik Performans değerlendirmelerinde ebeveyn izninin dikkate alınmasına yönelik mekanizmaların oluşturulması ve doğum ve bakım izni dönemlerinin ardından değerlendirme süresinin uzatılması	Senato Personel Daire Başkanlığı Genel Sekreterlik Akademik ve İdari Birimler	Doğum izninden dönen akademik/idari personelin iş-yaşam dengesinde karşılaştıkları problemlerin tespiti ve iyileştirilmesine yönelik senelik anket çalışması Yeniden Atama gibi üniversite içi performans değerlendirilmelerinde doğum izni süresi dikkate alınması yönünde Senato kararının alınması
1.5. Toplumsal cinsiyet ve fırsat eşitliği ile ilişkili projelerin (bilimsel araştırma ve tez vb.) desteklenmesi	Bilimsel Araştırma Projeleri Koordinasyon Birimi (BAPKOB) tarafından, toplumsal cinsiyet ve fırsat eşitliği konulu bilimsel araştırma projelerinin/tezlerin desteklenmesi hedeflenmektedir Toplumsal cinsiyet ve fırsat eşitliği konulu lisansüstü tezlerin/bilimsel projelerin sunulacağı toplantılar/çalıştaylar düzenlenecektir	BAPKOB Lisansüstü Eğitim Enstitüsü	Toplumsal cinsiyet ve fırsat eşitliği konusunda BAPKOB tarafından desteklenen araştırma projesi sayısı Araştırma projesi sunumlarının yapılacağı toplantı çalıştay sayısı
1.6. Toplumsal cinsiyet ve fırsat eşitliğine ilişkin farkındalığın geliştirilmesi için üniversite içinde kamu spotlarının hazırlanması	Yerleşkelerde farklı içerikte/temada kamu spotu, afiş, poster ve ilan hazırlanması hedeflenmektedir	Kurumsal İletişim Koordinatörlüğü	Yerleşkelerde hazırlanan ve sergilenen kamu spotu, ilan, broşür ve poster sayısı
1.7. Toplumsal cinsiyet ve fırsat eşitliği konularında kurumsal kültürün geliştirilmesi	Toplumsal cinsiyet ve fırsat eşitliği eylem planına ilişkin farkındalığın üniversite genelinde teşvik edilmesi Amaçların, hedeflerin ve ilerlemenin çeşitli kanallar aracılığıyla iletilmesi Toplumsal cinsiyet ve fırsat eşitliğine odaklanan öğrenci kulüplerinin teşvik edilmesi Üniversite camiasının tüm üyelerinin toplumsal cinsiyet ve fırsat eşitliği konularında bilgi sahibi olmalarını ve planın başarısına katkıda bulunacak donanıma sahip olmalarını sağlamak için eğitim ve kapasite geliştirme programlarının düzenlenmesi Kurumsal düzeyde cinsiyete göre ayrıştırılmış verilerin toplanması Personele yönelik bilgilendirme çalışmalarının yürütülmesi Üniversite bileşenlerinin eşitlikçi dil kullanımına yönelik bilgilendirici çalışmalar yapılması Üniversitenin toplumsal cinsiyet ve fırsat eşitliği politikalarının öğrencilerle paylaşılması Kampüs yaşamındaki cinsiyet eşitsizliklerini ortadan kaldırmak için kadın öğrencilerle buluşma	Genel Sekreterlik Personel Daire Başkanlığı Kurumsal İletişim Koordinatörlüğü Sağlık Kültür ve Spor Daire Başkanlığı İlgili Akademik Birimler	Toplumsal Cinsiyet ve Fırsat Eşitliği Komisyonu yıllık raporu Kurulacak öğrenci kulübü sayısı Düzenlenen eğitim sayısı ve katılımcı sayısı Kadın öğrencilerle buluşma sayısı

Amaç 2

Sosyal Seçmeli Ders Havuzuna "Toplumsal Cinsiyet ve Fırsat Eşitliği" dersinin eklenmesi

Hedef	Uygulamalar	Sorumlu Birim / Birimler	İzleme Süreçleri ve Yöntemleri
2.1. Toplumsal cinsiyet ve fırsat eşitsizliğine dayalı sorunlar ve çözümleri ile ilgili konuların müfredata eklenmesi	Ön lisans, lisans ve lisansüstü düzeyinde programlarda ilgili dersler kapsamında konunun işlenmesi Toplumsal Cinsiyet ve Fırsat Eşitliği dersinin sosyal seçmeli ders havuzuna dahil edilmesi	SSD Koordinatörlüğü İlgili Birimler	Toplumsal cinsiyet ve fırsat eşitliği konularının işlendiği ders sayısı
2.2. Kadın/erkek dengesine ilişkin kaynaklara erişilebilirliğin güçlendirilmesi	Konuya ilişkin kütüphane kaynaklarının zenginleştirilmesi	Kütüphane ve Dokümantasyon Daire Başkanlığı	Kütüphane koleksiyonlarına eklenen kaynak sayısı (yıllık)
2.3. Toplumsal cinsiyet ve fırsat eşitliği konulu bilgilendirici çalışmaların yapılması	Yerleşkelerde her yıl en az bir kez olacak şekilde seminerlerin yapılması planlanmaktadır	Toplumsal Katkı Koordinatörlüğü Kadın ve Aile Çalışmaları Uygulama ve Araştırma Merkezi	Yerleşkelerimizde toplumsal cinsiyet ve fırsat eşitliği konusunda yapılan bilgilendirici çalışma sayısı

Amaç 3

Üst ve orta yönetim kademelerinde cinsiyet eşitliğini artırmak

Hedef	Uygulamalar	Sorumlu Birim / Birimler	İzleme Süreçleri ve Yöntemleri
3.1. Yönetim ve karar verme mekanizmalarında eşit temsil	Orta ve üst düzey kadın yönetici sayısının belirlenmesi ve toplam oranın %50'nin altına düşürülmemesi	Rektörlük Genel Sekreterlik	Yönetim ve karar verme mekanizmalarındaki kadın personel sayısı
3.2. Atama ve yükseltme süreçlerinin kadın/erkek dengesini temel alacak şekilde iyileştirilmesi	Atama ve yükseltme süreçlerinde meslek/görev/işle ilgili olmayan faktörlere (cinsiyet, medeni durum, gebelik, ebeveynlik) yer verilmemesi	Senato Genel Sekreterlik Personel Daire Başkanlığı Akademik ve İdari Birimler	Değerlendirme raporu (2 yılda bir)
3.3. Atama ve yükseltme süreçlerinde kadın/erkek dengeli dağılımının desteklenmesine yönelik önlemler alınması	Kadınların yetersiz temsil edildiği alanların saptanması; bu alanlarda pozitif ayrımcılık (öncelikli alım, kota, kadın/erkek sayılarına ilişkin hedef belirleme, başvurularda teşvik yükümlülüğü getirme, ayrımcılık yasağı vb.) çalışmaların yürütülmesi Konu (Mühendislik ve Fen, Sosyal ve Beşeri Bilimler, Sağlık Bilimleri, Güzel Sanatlar vb.) alanlarında kadın/erkek dengesini gözeten destek programlarının teşvik edilmesi Kadın/erkek dengesi göz önünde bulundurularak lisans öğrencilerinin yüksek lisans ve doktora programlarına başvurmasının teşvik edilmesi Kadın personele kariyer gelişimi ve yönetim alanlarında eğitimler verilmesi	Personel Daire Başkanlığı Akademik ve İdari Birimler Strateji Geliştirme Daire Başkanlığı Sağlık, Kültür ve Spor Daire Başkanlığı Kariyer Merkezi Müdürlüğü Lisansüstü Eğitim Enstitüsü Genel Sekreterlik	Toplumsal Cinsiyet ve Fırsat Eşitliği Değerlendirme Raporu

Amaç 4

Üniversitede kadın akademisyenlerin akademik konumlarını güçlendirmek, atama ve yükseltme süreçlerinde cinsiyetler arası eşitlik ilkesini sağlamak

Hedef	Uygulamalar	Sorumlu Birim / Birimler	İzleme Süreçleri ve Yöntemleri
4.1. Kadın akademisyenlerin çalışma koşullarının iyileştirilmesine ilişkin çalışmalar yapılması	Kadın akademisyenlerin sorunlarını belirlemek üzere niceliksel ve niteliksel araştırmaların yapılması teşvik edilecektir Kadın akademisyenlerin sorunlarının görünür kılınması amacıyla bir çalıştay düzenlenecektir. Bu konuda kadın akademisyenlerin sorunlarını içeren bir rapor hazırlanacaktır	Personel Daire Başkanlığı Akademik ve İdari Birimler Strateji Geliştirme Daire Başkanlığı Sağlık, Kültür ve Spor Daire Başkanlığı Genel Sekreterlik Kadın ve Aile Çalışmaları Uygulama ve Araştırma Merkezi	Toplumsal Cinsiyet ve Fırsat Eşitliği Değerlendirme Raporu
4.2. Üniversitede çalışan kadın personelin yönetici pozisyonunda bulunmaları konusunda yaşadıkları engelleri aşmaları için teşvik ve destek uygulamalarının faaliyete geçirilmesi	Üniversitede çalışan tüm kadın personelin sorunlarını, taleplerini ve görüşlerini Toplumsal Cinsiyet ve Fırsat Eşitliği Komisyonuna aktarabileceği bir mekanizmanın sağlanması ve yönetim kurulunda Komisyonun doğrudan katılımının sağlanması	Senato Yönetim Kurulu Genel Sekreterlik Akademik ve İdari Birimler Toplumsal Cinsiyet ve Fırsat Eşitliği Destekleme Komisyonu	Toplumsal cinsiyet ve fırsat eşitliği komisyonuna aktarılan sorun talep ve görüşlerin sayısı, niceliği ve niteliği Yıllık toplumsal cinsiyet ve fırsat eşitliği komisyon raporları
4.3. Kadın akademisyenlerin hibe alma şansının artırılması	Öğretim üyelerinin araştırma çıktılarını cinsiyete göre izlemek ve kadın akademisyenlerin akademik çıktılarını artırmak için önlemler alınması Üniversitedeki kadın akademisyenler arasında iş birliği olanakları yaratmak Genç kadın araştırmacıların dış fon programlarına başvurmalarına yardımcı olmak için çalıştaylar, seminerler, mentorluk programları düzenlenmesi	TTO BAPKOB Birimi İlgili Akademik Birimler Ar-Ge Koordinatörlüğü	Proje eğitimlerine katılan kadın akademik personel sayısı Üniversitede kadın akademisyenler arasında ortak yapılan akademik çalışma sayısı Erken kariyer dönemi ve doktora sürecindeki kadın akademisyenlerin projelere katılma sayısı

Amaç 5

Kampüste güvenli yaşamın sağlanması için gereklilikleri tespit etmek ve düzenlemeleri yapmak

Hedef	Uygulamalar	Sorumlu Birim / Birimler	İzleme Süreçleri ve Yöntemleri
5.1. Kadınlar için güvenli kampüs ortamının oluşturulmasına yönelik önlemler alınması	Kampüs aydınlatmalarının yeterliliğinin sürekli kontrol edilmesi ve eksiklerin giderilmesi Güvenlik personelinin kampüs içinde dolaşımının artırılması İhtiyaç durumlarında güvenlik birimiyle acil şekilde iletişime geçilebilecek kanallarının oluşturulması (acil durum butonları)	Genel Sekreterlik Yapı İşleri ve Teknik Daire Başkanlığı Koruma ve Güvenlik Birimi	Kampüs içi aydınlatmalarının gözden geçirilmesi ve raporlanması Güvenlik personelinin kampüs içi dolaşımının belirlenmesi ve kontrol edilmesi Kampüs içi güvenlik ve acil durum ulaşım ağı kurulması
5.2. Kampüste güvenli yaşamın sağlanması için iyileştirmelerin yapılması	Kampüsler ve yurtlar genelinde açık, erişilebilir ve güvenli şikâyet ve başvuru kanallarının kurulması Şikayetlerin hızlı, adil ve şeffaf bir şekilde incelenmesi için etkili bir mekanizma oluşturulması	Rektörlük Genel Sekreterlik Koruma ve Güvenlik Birimi Hukuk Müşavirliği	Toplumsal Cinsiyet ve Fırsat Eşitliği Komisyonu yıllık raporları Şikayet çeşitleri ve sayıları

Amaç 6

Toplumsal cinsiyet ve fırsat eşitliğine yönelik çalışmaları yürütmek ve izlemek

Hedef	Uygulamalar	Sorumlu Birim / Birimler	İzleme Süreçleri ve Yöntemleri
6.1. Üniversitenin yıllık toplumsal cinsiyet ve fırsat eşitliği raporunun hazırlanması	Yönetim mekanizmalarında kadın katılımı da dahil olmak üzere, cinsiyet eşitliği göstergeleri açısından üniversitenin değerlendirilerek raporlanması ve raporun üniversite içinde ve dışında duyurulması planlanmaktadır Gelişme göstergelerinin oluşturulması hedeflenmektedir. Bu yayının her yıl 8 Mart tarihinde üniversitede sunulması ve her yıl için gelişmenin izlenmesi hedeflenmektedir	Rektörlük Toplumsal Cinsiyet ve Fırsat Eşitliği Destekleme Komisyonu	Yıllık değerlendirme raporları Gelişme göstergeleri
6.2. Toplumsal Cinsiyet ve Fırsat Eşitliğine ilişkin izleme yapılması, çalışanlardan ve öğrencilerden geri bildirim alınması	Çevrimiçi anket uygulanması	Toplumsal Katkı Koordinatörlüğü Akademik ve İdari Birimler ArGe-Koordinatörlüğü	Toplumsal Cinsiyet Eşitliği (kadın/erkek dengesi) verileri kullanılarak yapılan akademik çalışma sayısı (yıllık) Memnuniyet oranları (Anket verisi itibariyle)
6.3. Üniversitede toplumsal cinsiyet ve fırsat eşitliğine ilişkin mevcut durumun tespiti	Toplumsal cinsiyet ve fırsat eşitliğine ilişkin çalışma, eğitim ve araştırma alanlarında sayısal parite dahil nicel ve nitel verinin mevcut kaynaklardan ya da saha araştırması ile toplanması	Kadın ve Aile Çalışmaları Uygulama ve Araştırma Merkezi Toplumsal Katkı Koordinatörlüğü	Anketler Toplumsal Cinsiyet ve Fırsat Eşitliği Destekleme Komisyonu değerlendirme raporu İlgili birimlerin verileri
6.4. Üniversitede kadın/erkek dengesinin sayısal olarak görünmesinin sağlanması	Her yıl kadın/erkek dengesi verilerinin raporlanması, kamuoyu ile paylaşılması Çalışmaların etkisini artırmak ve yaymak üzere bir bülten hazırlanması Yapılacak olan konferans ve seminerlerde kadın/erkek dengesi konularının dahil edilmesi	Kurumsal İletişim Akademik ve İdari Birimler Toplumsal Katkı Koordinatörlüğü	Kadın/erkek dengesi konulu üretilen rapor sayısı (yıllık)